Cookies
Cookies zijn ooit bedacht om het de internetgebruiker gemakkelijker te maken. In veel gevallen zorgen zij echter ook voor veel overlast. Wat zijn cookies, waar vind je ze en hoe ga je er mee om. In dit artikel lees je er alles over.
Hoe cookies zijn ontstaan
De technische infrastructuur voor het internet bestaat al tientallen jaren, maar het World Wide Web begon pas echt te groeien in het begin van de jaren negentig, toen onder andere HTML bedacht werd. Het mooie van het systeem was dat met behulp van een relatief eenvoudig programma (een browser) een tekstpagina kon worden opgevraagd van een computer ergens aan de andere kant van de wereld. De mogelijkheden namen verder toe: pagina's konden afbeeldingen bevatten en pagina's konden uit meerdere delen bestaan (frames) wat een veel mooiere opmaak mogelijk maakte. Nog wat later kwam ook de mogelijkheid om stukjes programmeercode in een pagina op te nemen (Javascript en Vbscript).
Toch had het World Wide Web ondanks al die mogelijkheden één belangrijke beperking. Namelijk dat informatie altijd 'sessie afhankelijk' was. Dit wil zeggen dat het moeilijk was om informatie van de ene naar de andere internetpagina te krijgen, vooral als je tussentijds je browser hebt afgesloten. Programmeurs van grote websites losten dat op door informatie op de webserver te bewaren, maar veel websites hadden die luxe niet. Toen kwamen de cookies om de hoek kijken.
top
Gegevens van de vorige pagina vasthouden
Als je een internetpagina opvraagt heb je te maken met minimaal twee computers: je eigen computer (vanaf nu aangeduid met 'client') en de computer waarop de webpagina zich bevindt (de 'server'). Tussen deze twee computers wordt een verbinding gelegd op het moment dat je een webpagina opvraagt. Heb je die pagina ontvangen, dan wordt ook de verbinding weer beëindigd. Vraag je nu een volgende pagina op, dan 'vergeet' de client de informatie van de vorige pagina. Datzelfde geldt voor de server: een eenvoudige webserver onthoudt geen gegevens van vorige pagina's.
Dat kan knap irritant zijn. Stel je voor: op een reispagina heb je de samenstelling van je gezin ingevuld (je leeftijd, leeftijd van je partner, aantal kinderen en hun leeftijd enzovoort) om de beschikbaarheid van een reisbestemming op te vragen. De bestemming blijkt overboekt, dus je bladert terug om een andere bestemming te selecteren, maar als je daarvan de beschikbaarheid wilt weten, moet je al je gegevens opnieuw invullen. Dat doe je een of twee keer, maar daarna houd je het wel voor gezien.
Toch zijn er wel manieren om informatie van de ene naar de andere pagina mee te nemen en vast te houden. Het gebruik van cookies is één van die manieren. Het idee hierachter is om de informatie tussen twee pagina's tijdelijk in een klein tekstbestandje op je vaste schijf op te slaan. Uit veiligheidsoverwegingen is die mogelijkheid overigens maar heel beperkt. Een webpagina kan in een cookie dus nooit al je personalia kwijt, hooguit een uniek nummer waarmee de benodigde informatie netjes in een database kan worden opgezocht.
Een ander voorbeeld. Je hebt je aangemeld bij een website en een inlognaam en een wachtwoord gekregen waarmee je voortaan in een afgesloten deel van die website kunt komen. Heel vaak zie je dan ook een optie 'op deze computer ingelogd blijven'. Vink je zo'n optie aan, dan wordt op dat moment een cookie weggeschreven. Een volgende keer dat je deze website bezoekt controleert de pagina of de cookie bestaat. Is dit het geval, dan wordt je informatie uitgelezen en word je met die informatie meteen ingelogd. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een veilingsite of zelfs het online bankierprogramma van je bank.
Online winkels (webwinkels) of online forums gaan vaak nog een stapje verder. Als je hier via een cookie automatisch bent ingelogd wordt meteen je klantinformatie erbij gezocht, zodat je aankoopgegevens, factuurgegevens en je voorkeuren meteen beschikbaar zijn. Hiermee kun je dan bijvoorbeeld je gegevens raadplegen of wordt de website getoond in de kleuren en lay-out die je in je voorkeuren hebt ingesteld.
top
Ook minpunten
Dat klinkt allemaal heel mooi en handig. Toch wordt in de media en op het internet regelmatig gemopperd op cookies. Soms zelfs worden cookies met adware en spyware in verband gebracht. De vraag is of dit realistisch is: hoe gevaarlijk kunnen cookies zijn? Het eerste antwoord hierop is: 'niet'. Cookies zijn van zichzelf niet gevaarlijk. Het zijn geen uitvoerbare bestanden en de omvang die ze maximaal kunnen hebben is maar klein.
Toch leert een nadere beschouwing dat bij het gebruik van cookies wel kanttekeningen zijn te plaatsen. En dan vooral voor wat betreft de privacy. In cookies wordt immers tijdens het surfen informatie opgeslagen door een website. Op de pc van iemand die geregeld op het internet surft en zijn cookies niet opschoont, zijn al snel een paar duizend cookiebestandjes te vinden.
In principe kan een cookie alleen worden uitgelezen door de website die hem heeft geplaatst, maar helaas is dat geen garantie voor veiligheid. Praktijkvoorbeeld hiervan zijn de cookies die afkomstig zijn van advertentiesites. Berucht zijn de advertentiebanners van Doubleclick. De kans is groot dat ook in je cookiedirectories één of meer cookies van bedrijven als Doubleclick te vinden zijn. Is dit dan zo erg? Dat is iets wat je zelf zult moeten bepalen. Maar er zijn mensen die het niet waarderen dat elke website die een advertentiebanner van Doubleclick vertoont ook in hun profiel bij Doubleclick wordt opgeslagen.
top
Werking
Hoe werkt zo'n advertentiebanner cookie? Stel, je bezoekt een website met zo'n advertentie. De code bij die advertentiebanner maakt automatisch en ongevraagd een cookie aan op je vaste schijf. Op een volgende website staat weer een banner van dezelfde advertentieleverancier. De bijbehorende code herkent de cookie op je vaste schijf, leest de informatie uit en voegt eigen informatie toe.
Niet zozeer in je cookie (hoewel hier wellicht ook wat mee gedaan kan worden), maar vooral in de database van het advertentiebedrijf. Denk daarbij aan de webadressen van sites die je bezoekt. Op deze manier kan een aardig deel van je surfgeschiedenis worden vastgelegd. Met deze informatie kan het advertentiebedrijf je vervolgens advertenties voorschotelen waar je volgens hen in geïnteresseerd zou kunnen zijn.
top
Controle over cookies
Of cookies nu goed zijn of niet, het is in ieder geval van belang om controle te houden over hetgeen er op je vaste schijf gebeurt: het is niet gewenst dat websites ongevraagd bestandjes of 'cookies' aanmaken op je vaste schijf. De meest basale controle over je cookies vind je terug in de opties van je Internet Explorer:
- Start Internet Explorer en open het menu Extra.
- Klik op Opties en open in dit optiesvenster het tabblad Algemeen.
- Klik hier de knop Cookies verwijderen aan. Een klik op deze knop helpt je snel en trefzeker van al je cookies af. Misschien niet al te elegant, maar wel effectief.
- Open het tabblad Privacy. Hier vind je een mogelijkheid om een algemene regel in te stellen volgens welke Internet Explorer cookies weigert of accepteert. Dit verloopt van Alles accepteren tot Alles weigeren met diverse varianten er tussenin.
top
Geavanceerde instellingen
Wil je gedetailleerd kunnen instellen hoe er met cookies wordt omgegaan dan kan dat via de knop Geavanceerd. De volgende indeling is dan van belang om te onthouden:
- Permanente cookies
Een permanente cookie blijft bestaan wanneer je Internet Explorer afsluit. De cookie kan door de website die de cookie heeft aangemaakt worden gelezen zodra je de site opnieuw bezoekt. 
- Tijdelijke cookies
Een tijdelijke cookie wordt van je vaste schijf verwijderd zodra je Internet Explorer sluit.
- Directe cookies
Een directe cookie is een cookie die is gemaakt door of die is verzonden naar de website die je momenteel bekijkt. Deze cookies worden vaak gebruikt om informatie op te slaan, zoals je voorkeuren wanneer je die site bezoekt.
- Indirecte cookies
Een indirecte cookie is gemaakt op of verzonden naar een andere website dan de website die je momenteel bekijkt. Indirecte websites bieden informatie aan op de website die je bekijkt. De eerder genoemde advertentiebedrijven maken hier dankbaar gebruik (of misbruik) van.
top
Waar vind je ze op je schijf
Wil je zien wat er op dit moment aan cookies op je vaste schijf aanwezig is, dan kun je dit op twee manieren doen.
- Als eerste kun je met Windows Verkenner op zoek gaan naar de directories waar je cookies worden opgeslagen. Onder Windows XP wordt per gebruiker een directory onderhouden:
C:\Documents and Settings\GebruikersNaam\Cookies
Vervang hier GebruikersNaam door je eigen gebruikersnaam of een afkorting daarvan. In deze directory zie je een lange lijst van kleine bestandjes die je gewoon met Kladblok (of elk ander willekeurig programma dat tekstbestanden kan lezen) kunt openen. Overigens word je daar doorgaans niet veel wijzer van.
- De tweede mogelijkheid is om gebruik te maken van speciale hulpprogramma's voor dit doel. Hiervan zijn er diverse in omloop, zowel gratis als commercieel. Een voorbeeld is Karen's Cookie viewer van Karen Kenworthy. Dit is een eenvoudig programma dat je harde schijf en windows register afzoekt en de plaatsen vindt waar cookies zijn opgeslagen. Die worden in een lijst gepresenteerd waarna je de inhoud kunt bekijken en selectief cookies kunt verwijderen. Op deze manier kun je overbody ballast verwijderen terwijl je gewenste cookies (bijvoorbeeld van je bank of je favoriete forum) gewoon laat staan.
top
Tot slot
In dit artikel is uitgelegd wat cookies zijn, welke voordelen en ook nadelen zij hebben en hoe je hen het beste beheert. Voor wie aanvullende beheermogelijkheden zoekt zijn er speciale hulpprogramma's. Je moet voor je zelf uitmaken of je cookies op je systeem wilt toelaten: aan de ene kant bieden ze veel comfort, omdat je op diverse webpagina's allerlei (eerder ingevulde) gegevens niet meer hoeft in te vullen. Het nadeel is dat reclamemakers er misbruik van maken.
