Windows op dieet - Tien plus één tips om je systeem sneller te maken

Zowel de geheugenruimte van de vaste schijf als het beschikbare werkgeheugen is van grote invloed op de prestaties van je systeem. Naarmate je langer met je pc werkt, bevinden zich op de vaste schijf steeds meer resten van programma's en bestanden, die eigenlijk niet meer ter zake doen. Dit zijn bijvoorbeeld deelprogramma's van applicaties, die je in de tussentijd alweer hebt verwijderd, tijdelijke bestanden, downloads of andere data die op de vaste schijf zijn achtergebleven. Sommige programma's zijn zelfs nog actief, hoewel je ze niet meer gebruikt.

• Elke partitie heeft zijn eigen prullenbak
• Meer RAM-geheugen - een wereld van verschil
• Elf tips die je systeem direct sneller maken

Al die restanten tezamen nemen onnodig veel ruimte in beslag, met als gevolg dat je systeem erdoor vertraagt. Er worden immers resources gebruikt, die nu niet voor de normale werkzaamheden kunnen worden ingezet. Bovendien kost dit allemaal extra tijd wanneer je een complete back-up van je systeem maakt, want ook die onnodige ballast wordt geback-upt.

Alvorens enkele tips te geven hoe je dit kunt voorkomen en je systeem bijgevolg sneller kunt maken, krijg je eerst wat meer inzage in het gebruik van het opslaggeheugen en het werkgeheugen.

Elke partitie heeft zijn eigen prullenbak

Windows reserveert op je vaste schijf ruimte voor een aantal zaken, waaronder de prullenbak. Sterker nog, op elke partitie die je op de schijf aanmaakt is een aparte prullenbak aanwezig. Onder Windows XP nam de prullenbak circa 10 procent van de ruimte in beslag, Windows Vista doet het met minder, maar - gezien de grote vaste schijven van tegenwoordig - je kunt deze ruimte gerust nog wat kleiner maken.

Een tweede onderdeel is systeemherstel. Ook deze neemt flink wat ruimte in: twaalf procent van elke partitie. Daar komen nog bij de bestanden hiberfil.sys (alle bestanden die nodig zijn voor de slaapstand) en memory.dmp waarin alle bestanden worden opgeslagen die op het moment van een eventuele systeemcrash in het geheugen aanwezig zijn. Door hier wat zuiniger mee om te gaan, kunnen de prestaties van je systeem drastisch toenemen.

top

Meer RAM-geheugen - een wereld van verschil

Naast de vaste schijf is ook het beschikbare werkgeheugen, oftewel RAM-geheugen, bepalend voor de systeemprestaties. Juist omdat de huidige pc's over een royaal werkgeheugen van 1 GB of meer beschikken, worden allerlei nieuwe bureauaccessoires volgehangen met toeters en bellen, die enerzijds heel aardig zijn, maar ook een zware aanslag doen op het werkgeheugen.

Zo zijn er screensavers en andere bureaubladaccessoires, zoals extra klokken, weerberichten etc. die van je ruime resources snoepen, wat allemaal ten koste gaat van de prestaties van je machine. Het is daarom verstandig om te controleren welke programma's actief zijn en hoeveel geheugen die in beslag nemen. Uitschakelen of kiezen voor een ander (eenvoudiger) programma kan een wereld van verschil betekenen.

Het RAM-geheugen heeft evenwel zijn grens. Zodra Windows werkgeheugen tekort komt, neemt het zijn toevlucht tot het wisselbestand. Dit is een gereserveerd stuk geheugen op de vaste schijf, dat dienst doet als werkgeheugen. Mede om die reden is het verstandig de vaste schijf schoon te houden en overbodige bestanden te verwijderen.

top

Elf tips die je systeem direct sneller maken

Met de eerste tip is zojuist al een beginnetje gemaakt.

Tip 1: Controleer het geheugen dat programma's in beslag nemen
Op de volgende manier controleer je welke programma's het meeste geheugen gebruiken:

1. Druk op Alt+Ctrl+Del
2. Open het tabblad Processen

De laatste kolom laat zien hoeveel geheugen voor elk programma nodig is. Een programma dat veel geheugen opslokt, kun je het beste vervangen door een equivalent, dat met minder resources genoegen neemt.

Tip 2: Tijdelijke bestanden snel wissen
Sommige bestanden, die Windows slechts tijdelijk nodig heeft, worden niet automatisch door het systeem gewist. Zo kan het zijn dat zich na verloop van tijd heel wat overbodige bestanden op de vaste schijf bevinden. Door die handmatig te verwijderen boek je winst. Zo zal bijvoorbeeld de virusscanner sneller klaar zijn. Om de overbodige tijdelijke bestanden te wissen neem je de volgende stappen:

1. Klik in Windows Vista op Start >> Computer; in Windows XP klik je op Deze Computer
2. Selecteer de op te schonen schijf of partitie
3. Klik op de rechter muisknop en kies in het snelmenu voor de optie Eigenschappen
4. Klik op de knop Schijfopruiming
5. Werk je met Windows Vista kies dan nu van welke gebruiker je de bestanden wilt opschonen: kies bij voorkeur Bestanden van alle gebruikers. Klik vervolgens op Doorgaan.
6. Het dialoogvenster Schijfopruiming verschijnt
7. Selecteer de locatie waarin zich tijdelijke bestanden bevinden die je wilt wissen en klik op OK.

Tip 3: Overbodige software wissen
Nu je het dialoogvenster Schijfopruiming op het scherm hebt staan, vervolg je de opdracht:

1. Open het tabblad Meer opties
2. Wanneer je op de knop Opruimen klikt, verschijnt in Windows Vista het dialoogvenster Een programma verwijderen of wijzigen. Onder Windows XP wordt nu een gelijknamige wizard opgestart.

Hier kun je programma's verwijderen die je niet meer gebruikt. Opruimen van dergelijke programma's is beter dan ze te laten staan, omdat ze resources gebruiken en ruimte innemen.

Tip 4: Systeemcomponenten die je niet gebruikt verwijderen
Voor systeemcomponenten die je niet gebruikt, geldt hetzelfde als voor software, verwijderen dus. Je doet dit als volgt (alleen Windows Vista):

1. Klik op Start > Configuratiescherm
2. Kies de optie Programma's en onderdelen
3. Klik in het linkerdeelvenster op de optie Windows-onderdelen in- of uitschakelen.

Na een poosje wachten heeft Windows de componentenlijst bijgewerkt en verschijnt het dialoogvenster Windows-onderdelen. Je dient hier de componenten die je wilt uitschakelen af te vinken. Door op OK te klikken, bevestig je je keuze. Sluit daarna alle vensters.

Tip 5: Overbodige update-bestanden weggooien
Heb je Windows Vista over Windows XP heen geïnstalleerd dan zijn de oude Windows XP-programmabestanden waarschijnlijk nog op de vaste schijf aanwezig. De desbetreffende bestanden bevinden zich in de map Windows.OLD. Je kunt deze map via Windows Verkenner verwijderen om de ruimte beschikbaar te maken voor andere programma's.

Tip 6: Voorbeeldbestanden van Windows wissen
Windows Vista en Windows XP worden geleverd met voorbeeldbestanden: afbeeldingen, videobestanden en muziekbestanden. Wanneer je deze bestanden niet gebruikt is er ook geen noodzaak om ze te bewaren. Je wist de bestanden via Windows Verkenner. Open bijvoorbeeld de map Muziek en verwijder daaruit de map Voorbeelden van muziek.

Tip 7: Temp directory regelmatig opruimen
Deze directory dien je handmatig te wissen via de commandoprompt van Windows. Je doet dit als volgt:

1. Klik op Start > Uitvoeren
2. Typ het commando cmd
3. Druk op Enter. Je krijgt nu een zwart DOS-venster te zien
4. Typ het commando SET en druk op Enter
5. Vista toont nu alle informatie die met de actieve gebruiker te maken heeft. In de getoonde lijst kun je zien waar zich de TEMP directory bevindt, bijvoorbeeld C:\Users\jenaam\Appdata\Local\Temp
6. Keer terug naar Windows via EXIT > Enter
7. In Windows Verkenner kun je nu de inhoud van de gevonden map wissen.

Tip 8: Hiberfil.sys wissen
Telkens wanneer Windows Vista in slaapstand gaat, wordt de complete inhoud van het werkgeheugen opgeslagen in het bestand Hiberfil.sys. Het bestand is even groot als de grootte van je werkgeheugen. Als je de slaapstand niet meer gebruikt maar wel ooit hebt gebruikt, kun je dit bestand als volgt verwijderen (alleen Windows Vista):

1. Klik op Start >> Programma's
2. Klik op Bureau-accesoires >> Systeemwerkset en kies de optie Schijfopruiming
3. Onder Windows Vista kies je nu voor Bestanden van alle gebruikers >> Doorgaan
4. Selecteer de schijf die je wilt opruimen; hiberfil.sys wordt opgeslagen op de schijf waarop Windows is geïnstalleerd. In de meeste gevallen is dat c:\.
5. Plaats een vinkje bij de optie Sluimerstandbestand opruimen en klik op OK. Ontbreekt deze optie, dan heb je de slaapstand niet gebruikt.

Tip 9: Swapfile automatisch wissen
Niet alleen om ruimte vrij te maken, maar ook om je privacy te beschermen en geen sporen op de computer achter te laten, doe je er goed aan de swapfile of 'het wisselbestand' te wissen. Dit kun je automatisch laten doen, zodra je Windows afsluit. Je richt dit als volgt in:

1. Klik op Start >> Uitvoeren
2. Typ het commando regedit
3. Open de sleutel Hkey_Local_Machine\System\CurrentControlSet\Control\Session Manager\Memory Management
4. Verander de waarde ClearPageFileAtShutdown van 0 in 1
5. Bewaar de verandering van het register

Om deze nieuwe instelling te activeren dien je het systeem opnieuw op te starten.

Tip 10: Windows Vista ReadyBoost voor wie snel extra geheugen nodig heeft
Windows Vista ReadyBoost biedt een geheel nieuwe mogelijkheid om een tekort aan werkgeheugen aan te vullen. Je kunt namelijk een flash-geheugenmodule, zoals een USB-stick of een SD-kaartje uit een digitale camera, inzetten als werkgeheugen en zo de prestaties van je systeem snel en gemakkelijk verbeteren, zonder onder de 'motorkap' te hoeven duiken.

Het flash-geheugen dient als een stukje aanvullende memorycache, buffergeheugen dus, dat wordt gebruikt om er data van de (trage) vaste schijf op te parkeren. Programma's kunnen deze data dan sneller ophalen. Door deze taak weg te nemen van het standaard RAM-werkgeheugen, komt daar ruimte vrij voor bewerkingen.

Of je flash-geheugen geschikt is om als ReadyBoost-geheugen te dienen kun je gemakkelijk achterhalen: kies Start >> Computer en rechtsklik op de icoon van de geheugenmodule. Open het tabblad ReadyBoost om de mogelijkheden van je flash-geheugen te bekijken.

Tip 11: Automatische defragmentatie
Een van de onderdelen in je pc die bijdraagt aan teruglopende prestaties is een grote fragmentatie op de vaste schijf. Fragmentatie is het opsplitsen van bestanden voor de opslag: een paar bytes worden hier bewaard, andere bytes daar.

Zodra het bestand geopend wordt, moeten al die stukjes bij elkaar worden gezocht, wat de prestatie van het systeem niet ten goede komt. De oplossing is een regelmatige defragmentatie: de bestanden op de vaste schijf worden gereorganiseerd en weer als strak aaneengesloten bytereeksen op de vaste schijf opgeslagen.

Onder Windows XP moest je daar zelf opdracht voor geven en wachten tot de klus geklaard was. Windows Vista start het defragmenteren automatisch. Bovendien vindt het proces op de achtergrond plaats; je kunt dus gewoon verder met je werkzaamheden terwijl de schijf wordt opgefrist. Je mag je pc tussentijds zelfs uitschakelen. Je bereikt de nieuwe Vista disk Defragmenter via:

• Start >> Computer
• Rechtsklik op de schijficoon en kies Eigenschappen
• Open het tabblad Extra en klik op de knop Nu defragmenteren

In tegenstelling tot wat er in de knop staat, begint de defragmentatie niet meteen. Je krijgt namelijk het venster Schijfdefragmentatie te zien, waarin je kunt aangeven wanneer je wilt dat het periodieke defragmenteren plaatsvindt.

top