 |  |
Cefnogaeth i'r Gymraeg ac Estyn Cynllun Bysellfwrdd y Deyrnas Unedig
Mae’r wybodaeth yn yr erthygl hon yn ymwneud â:
| • | Windows XP Service Pack 2 |
Cyflwynir cefnogaeth ar gyfer y Gymraeg yn Windows XP Service Pack 2. Mae’r gefnogaeth hon yn cwmpasu data locale (fformatau dyddiadau ayb.) a chynllun bysellfwrdd sy’n galluogi teipio mnemonig hawdd i’r holl lythrennau angenrheidiol i ysgrifennu’r Gymraeg.
Mae’r holl ffontiau craidd wedi cefnogi nodau Cymraeg ers peth amser, ac mae offer gwirio sillafu ar gael yn Office XP ac Office 2003. Felly mae hyn yn cloi’r broses o alluogi’r Gymraeg ym Microsoft Windows ac Office. Ystyr galluogi yw mewnbynnu, prosesu ac arddangos/argraffu testun yn y Gymraeg, a hynny heb i ryngwyneb y defnyddiwr (gorchmynion a dewislenni) neu destunau cymorth a chefnogaeth gael eu cyfieithu.
Gellir gweld yr angen i deipio yn y Gymraeg o ddau safbwynt defnydd. Siaradwyr Cymraeg yw’r grŵp cyntaf (a’r rheini yng Nghymru yn bennaf). Gellir dod o hyd i’r ail grŵp o ddefnyddwyr mewn swyddfeydd llywodraethol, cwmnïau ac ysgolion ledled y Deyrnas Unedig. Mae arnynt angen prosesu enwau personau a llefydd sy’n defnyddio llythrennau Cymraeg penodol (e.e. Llanllŷr) – hyd yn oed os mai’r Saesneg yw’r brif iaith a ddefnyddir at ddibenion ysgrifennu.
|
On This Page
 | Cynllun y Bysellfwrdd |
| Defnyddio’r Bysellfwrdd |
| Crynodeb |
Cynllun y Bysellfwrdd
Er mwyn sicrhau bod y bysellfwrdd yn cael ei fabwysiadu yn eang, dylai fod mor gyffredinol â phosibl. Felly, dylai fod yn cydweddu â fersiynau blaenorol o gynlluniau bysellfwrdd cyfredol a ddefnyddir yn Ynysoedd Prydain, a dylai gefnogi anghenion a gydnabyddir yn eang yn y rhanbarth.
Mae’r cynllun newydd hwn yn ceisio galluogi llythrennau ar gyfer ieithoedd rhanbarthol neu leiafrifol yn Ynysoedd Prydain (gan gynnwys yr holl Ieithoedd Celtaidd), a rhai prif ieithoedd rhyngwladol (ac eithrio deugraffau/clymlythrennau). Dim ond orgraff fodern a gefnogir.
Defnyddio’r Bysellfwrdd
Lluniwyd cynllun y bysellfwrdd i fod yn estyniad ar yr holl gynlluniau bysellfwrdd sydd ar gael ar hyn o bryd i ieithoedd Ynysoedd Prydain, gydag ond newidiadau prin i gyfuniadau bysell cyfredol, neu heb newid dim arnynt. Mae engrafiad y bysellfwrdd yn dal i fod yn ddilys ac nid oes angen ailddysgu neu gynhyrchu bysellfyrddau caledwedd newydd. Mae’r estyniadau wedi eu gwneud mewn modd y gall y defnyddwyr sydd angen eu defnyddio eu cofion hawdd.
Mae modd i lythrennau ag acen ddyrchafedig gael eu teipio drwy gyfuno’r bysell AltGr a’r llythyren sylfaen – fel yn achos cynllun bysellfwrdd presennol y Deyrnas Unedig. Mae hyn wedi ei estyn i’r llythrennau Cymraeg ẃ ac ý.
Cyfansoddir yr holl lythrennau a chanddynt farciau diacritig, ac yna’r llythyren sylfaen. Mae’r acen ddisgynedig ar gael yn uniongyrchol ar y bysellfwrdd (ar ochr chwith y fysell sy’n cynnwys digid un/ebychnod). Defnyddir y bysellau meirw eraill drwy gyfuniad o AltGr a’r fysell lle y lleolir nodau bylchu cysylltiedig (defnyddiwch dim ond AltGr, bid y fysell Shift).
| Nod | Enw’r nod | Nod cysylltiedig | Cyfuniad-AltGr |
´ | Acen ddyrchafedig | ' | AltGr+' |
` | Acen ddisgynedig | ` | ` |
ˆ | Acen grom/To bach | ^ | AltGr+6 |
¨ | Didonod (umlaut) | " | AltGr+2 |
˜ | Tild | ~ | AltGr+# |
Noder nad yw pob cyfuniad i’r llythrennau sylfaen a marciau diacritig ar gael (gan na ddefnyddir llawer ohonynt yn unrhyw iaith) ac na phennir codau nod i’r fath gyfuniadau a rag-gyfansoddwyd.
| • | Gellir cyfuno’r acen ddyrchafedig [´] â’r priflythrennau neu’r llythrennau bach A, E, I, O, U, Y, W |
| • | Gellir cyfuno’r acen grom/to bach [^]â’r priflythrennau neu’r llythrennau A, E, I, O, U, Y, W |
| • | Gellir cyfuno’r didolnod [¨] â’r priflythrennau neu’r llythrennau A, E, I, O, U, Y, W |
| • | Gellir cyfuno’r acen ddisgynedig [`]â’r priflythrennau neu’r llythrennau A, E, I, O, U, Y, W |
| • | Gellir cyfuno’r tild [~]â’r priflythrennau neu’r llythrennau A, N, O |
Ni ddefnyddir y tild yn y Gymraeg, ond fe’i cyflwynwyd ar y bysellfwrdd er mwyn cefnogi’r Llydaweg. Yn ogystal, defnyddir y tild yn Estoneg, Portiwgaleg a Sbaeneg.
Crynodeb
Dyma’r holl gyfuniadau o’r bysellau AltGr a bysellau meirw i greu’r estyniadau i gynllun y Deyrnas Unedig. Yma, defnyddir y llythyren A fel enghraifft, a gellir ei disodli â’r llythrennau sylfaen eraill sy’n creu’r cyfuniadau sydd ar gael. Mae’r golofn olaf yn rhestru rhai cyfuniadau amgen.
| Nod | Enw’r nod | Cyfuniad-AltGr | Dewis amgen |
á | llythyren a fach gydag acen ddyrchafedig | AltGr+' , A | AltGr+A |
ã | llythyren a fach gydag acen ddisgynedig | ` , A |
|
â | llythyren a fach gydag acen grom | AltGr+6 , A |
|
ä | llythyren a fach gyda didolnod | AltGr+2 , A |
|
ã | llythyren a fach gyda thild | AltGr+# , A |
|
ç | llythyren c fach gyda sedilla | AltGr+c |
|
Á | priflythyren a gydag acen ddyrchafedig | AltGr+' , Shift+A | AltGr+Shift+A |
à | priflythyren a gydag acen ddisgynedig | ` , Shift+A |
|
Ä | priflythyren a gyda didolnod | AltGr+2 , A |
|
 | priflythyren a gydag acen grom | AltGr+6 , Shift+A |
|
à | priflythyren a gyda thild | AltGr+# , Shift+A |
|
Ç | Priflythyren c gyda sedilla | AltGr+C |
|
` | Acen ddisgynedig | ` , Bwlch | AltGr+Shift+' |
| • | golyga’r arwydd plws [+] fod angen cadw gwasgu ar y fysell/bysellau shift wrth wasgu’r fysell olaf |
| • | golyga’r atalnod [,] y dylid rhyddhau’r fysell/bysellau cyntaf cyn gwasgu’r fysell/bysellau nesaf |