Verborgen tools in Windows XP

Veel van die onbekende programma's zijn zogenaamde commandline-tools. Dat zijn programma's die gestart moeten worden vanaf de aloude DOS-prompt. Er zijn twee manieren om die DOS-prompt naar voren te halen:

 

 

Bij voorkeur kiest u voor de tweede methode, omdat die ook 32-bits applicaties ondersteunt:

 

 

 

In beide gevallen wordt een zwart DOS-achtig venster gepresenteerd, het zogenaamde commando-venster, waarin u uw opdrachten kunt typen. Die opdrachten zijn bijvoorbeeld de namen van de tools, die in dit artikel worden beschreven. Om het commando-venster te sluiten typt u exit en drukt u op Enter.

 

De eerste onbekende tool die in dit artikel beschreven wordt is CACLS, spreek uit kèkkuls. Met CACLS zijn de toegangsrechten vast te leggen tot de bestanden, zowel in Microsoft Windows XP Home Edition als in de Professional versie. ACL staat voor Access Control Lists: lijsten waarin bijgehouden wordt wie welke bestanden mag openen, bewerken, opslaan enzovoort. Start het programma als volgt:

 

 

 

Het scherm loopt vol met informatie over het CACLS-programma. Alleen het CACLS-commando dat u zojuist gegeven hebt voldoet niet: u moet er nog wat parameters bij opgeven. Welke dat zijn, dat ziet u nu op het scherm: u ziet de complete 'handleiding' van CACLS.

 

De eerste parameter is de naam van het bestand, waarvan u de toegangsrechten wilt regelen. Daarachter volgt een spatie, een schuine streep en een letter. Een voorbeeld, typ opnieuw de programmanaam gevolgd door:

 

C> CACLS c:\bestandsnaam.doc

 

Deze opdracht geeft inzicht in de toegangsrechten die bij het bestand met de naam bestandsnaam.doc horen. Het bestand is te vinden in de hoofdmap (c:\) van uw vaste schijf. U krijgt bijvoorbeeld het volgende antwoord:

 

c:\bestandsnaam.doc      BUILTIN\Administrators:F

NT AUTHORITY\SYSTEM:F

MIJNCOMPUTER\XX:F

BUILTIN\Users:F

 

U leest hier uit af, dat dit bestand de hoogste toegangsrechten heeft, namelijk F (Full). Andere opties zijn R (alleen lezen), W (alleen schrijven) of C (schrijven). Met:

 

C> CACLS * /p

 

Krijgt u een overzicht van de toegangsrechten van alle bestanden in de huidige map. Door middel van parameters kunt u de toegangsrechten aanpassen. Zo kunt u volgens de 'handleiding' met de volgende opdracht aan gebruiker Hans beperkte toegangsrechten geven voor het bestand c:personeelsbestand.xls:

 

C> CACLS c:personeelsbestand.xls /G Hans:R

 

Hans dient een op het systeem bekende gebruiker te zijn. Let op: padnamen en bestandsnamen mogen geen spaties bevatten. Is dat wel het geval hernoem het bestand dan tijdelijk en herstel de oorspronkelijke naam na de rechtentoekenning.

 

Met de tool "control userpasswords2" kunt u de gebruikersaccounts regelen, bijvoorbeeld dat iemand een wachtwoord moet invullen, als hij van zijn pc gebruik wil maken. Of juist niet. Ook kunt u gebruikers de toegang tot een pc geheel weigeren. Het dialoogvenster Gebruikersaccounts is op de volgende manier te bereiken:

 

 

Klik op een van de namen en klik op Eigenschappen. Om als beheerder van een systeem het wachtwoord te kunnen wijzigen, klikt u op de knop Wachtwoord opnieuw instellen. Wilt u geen wachtwoordbeveiliging, vink dan de optie Gebruikers moeten... uit.

 

Per gebruiker kunt u de wachtwoorden inzien en bewerken door een naam van een gebruiker in de lijst aan te klikken en vervolgens op de knop Eigenschappen te klikken.

 

Tijdens het starten van uw pc worden honderden bestanden geopend en in het geheugen geladen. Daar kunnen bestanden bij zitten die u helemaal niet wilt laden, bijvoorbeeld een routine die meermalen per dag een ongewenste internet pagina op het scherm aanroept. Met behulp van het programma Msconfig kunt u detecteren waar die routine 'verstopt' zit. Met Msconfig kunt u namelijk de startup van uw pc regelen en bepaalde onderdelen tijdens het starten in en uitschakelen:

 

 

Klik

 

 

Het opsporen van problemen is doorgaans een kwestie van elimineren. Zo kunt u op het tabblad Boot.ini de inhoud van het gelijknamige startbestand bewerken en andere startopties aanvinken.

 

Gebruik Msconfig met beleid. Bent u iets te ver gegaan in uw experimenten, waardoor uw systeem helemaal niet meer wil starten, houd dan de toets F8 ingedrukt, zodra u de eerste melding op het scherm ziet; daarmee krijgt u een menu, waarin u kunt kiezen voor Veilige modus. Nadat de pc in Veilige modus is gestart kunt u de instellingen van Msconfig weer bijstellen.

 

De Windows Media Player 9 of 10 is een fantastische tool voor het afspelen van muziek en films. Het multimedia-programma is in staat om bij de muziek of de film aanvullende gegevens te vinden op het internet, het voorziet de muziek van een bijpassend geanimeerd beeld enzovoort. Voor wie dit allemaal te veel is, is er ook nog een simpele recht-toe-recht-aan speler in Windows aanwezig. Het programma heet Mplay32 en wordt als volgt gestart:

 

 

Hoewel de functionaliteit behoorlijk uitgebreid is, is deze Media Player toch een gestripte versie van de grote broers.

 

Via Systeembeheer (een icoon in het Configuratiescherm) geeft Windows uitleg over de samenstelling van uw pc. Er zijn twee manieren om gemakkelijker een overzichtelijker beeld op te vragen van uw systeemconfiguratie:

 

 

C> systeminfo

 

 

 

Deze opdracht geeft een groot DOS-scherm vol informatie. Wilt u liever een Windows-venster met (nog meer) informatie zien, doe dan het volgende:

 

 

 

De informatie is hiërarchisch verzameld. Klik in het linker vak op de plusjes om de bijbehorende informatie te openen.

 

Spreekt een of meer van de beschreven programma's u aan, dan is het geen kwaad idee om van die programma's een snelkoppeling op uw Bureaublad aan te brengen. Daartoe moet u de programmanamen zichtbaar maken in Windows Verkenner: open de map c:\Windows\System32 en u zult hier de beschreven bestanden plus nog een aantal aantreffen. Vindt u ze hier niet, zoek dan in een van de andere Windows-submappen. Rechtsklik op de bestandsnaam en kies Kopiëren naar >> Bureaublad.