Lettertypen in Windows XP

Typografie is volgens Van Dale 'de vormgeving in druk', maar dat lijkt ons nogal achterhaald. In elektronische documenten en op websites zijn tegenwoordig ook fraaie staaltjes van vormgeving en typografie te zien. Typografie heeft dan ook alles te maken met de vormgeving en het gebruik van lettertypen, in het Engels fonts genoemd, in druk én op het beeldscherm. Wanneer computergebruikers over een lettertype spreken bedoelen zij in feite een letterfamilie, een verzameling bij elkaar passende karakters voor het vormen van schrift. Zo'n letterfamilie kent diverse stijlen, waaronder normaal, cursief en vet. Bovendien kent elk lettertype verschillende grootten. De tekengrootte wordt aangeduid in punten, waarbij een punt voor 1/72ste deel van een inch staat.

 

 

Een belangrijke keuze bij het uitzoeken van een geschikt font is die voor een proportioneel of een niet-proportioneel font. Bij een niet-proportioneel of monospaced font hebben alle tekens dezelfde breedte. Het bekendste niet-proportionele lettertype is zonder enige twijfel Courier. Dit lettertype is oorspronkelijk afkomstig van de schrijfmachine. Het werken met Courier en andere niet-proportionele lettertypen is voor de computergebruiker lekker makkelijk: u kunt straffeloos tekst uitlijnen met spaties. Dat gaat niet bij een proportioneel lettertype waarbij alle letters hun eigen breedte hebben. Ook ziet een proportioneel font er meer 'gedrukt' uit en gaat het stukken efficiënter om het de ruimte op papier of scherm.

 

Het herkennen van een proportioneel font is eenvoudig: typ vijfmaal de letter m en daaronder vijfmaal de letter i. U zult zien dat voor de i's veel minder ruimte nodig is. Een proportioneel lettertype geeft een ruimtebesparing van ongeveer 30 procent, maar ook een prettiger leesbeeld doordat het wit tussen de letters beter verdeeld is en er minder 'gaten' door afbreken ontstaan. Vrijwel alle computerlettertypen, waaronder Arial en Times New Roman, zijn proportioneel.

 

 

Een andere belangrijke keuze is die voor een schreefloos- of een schreeflettertype. Bij het schreeflettertype ziet u een klein dwarsstreepje aan het einde van de letters. Let maar eens op de W of M bij de lettertypen Times New Roman, Bookman Old Style of Century Schoolbook. Bij een schreefloos lettertype, ook sans serif genoemd, zijn deze versieringen weggelaten. Schreefloze lettertypen zijn onder meer Arial, Verdana en Tahoma. Deze lettertypen ogen niet alleen moderner, maar zijn op het computerbeeldscherm ook beter leesbaar. In druk echter geven velen de voorkeur aan een schreeflettertype. De schreven (dwarsstreepjes) zorgen voor een betere herkenning van de letters bij het lezen van grotere hoeveelheden tekst.

 

Serieuze publicaties, dus ook uw huisstijl, beperken zich tot het gebruik van één of hooguit twee lettertypen. Teveel verschillende lettertypen in één publicatie komt rommelig en onprofessioneel over. Bij het gebruik van tekst zijn ook de uitlijning en spatiëring van belang. De uitlijning kent u: in bijvoorbeeld een tekstverwerker is tekst links, gecentreerd, rechts of uitgevuld uit te lijnen. Links is het meest gebruikelijk. Gebruik uitgevulde tekst alleen in combinatie met afbreken, maar zorg voor niet teveel afbrekingen achter elkaar.

 

De spatiëring van tekst kan erg nauw luisteren. U zult zich meestal beperken tot de ruimte tussen regels en alinea's of het instellen van een tab of inspringing. Het is echter mogelijk de afstand tussen letters en woorden in te stellen. Afhankelijk van het lettertype en de gebruikte applicatie kan ook rekening worden gehouden met kerning (afspatiëren) en ligaturen (twee letters die als één behandeld worden).

 

 

Op uw Windows XP computer bevindt zich vaak al een aardig aantal lettertypen. De lettertype-bestanden bevinden zich gewoonlijk in de map C:\WINDOWS\Fonts\. Er is voor elk lettertype één bestand. De vette en cursieve variant worden over het algemeen gezien als aparte lettertypen en staan dus in aparte bestanden. Naast de fonts die standaard bij Windows XP worden meegeleverd installeren veel softwareprogramma's, zoals Microsoft Office, hun eigen lettertypen.

 

Een handig hulpprogramma om meer te weten te komen over de op uw computer geïnstalleerde fonts is Font Properties Extension dat u hier van de Microsoft website kunt downloaden. Dit hulpprogramma, dat voluit OpenType Font Properties Shell Extension heet, voegt diverse tabbladen toe aan het dialoogvenster Eigenschappen van elk lettertype, waaronder een tabblad Links met links naar de maker en verkoper van het desbetreffende font en een tabblad Description met een beschrijving van het desbetreffende lettertype. Het dialoogvenster Eigenschappen opent u door in de map C:\WINDOWS\Fonts rechts te klikken op een fontbestandsnaam en in het getoonde snelmenu de optie Eigenschappen aan te klikken.

 

 

Voor de meeste zakelijke toepassingen kunt u een keuze maken uit de reeds op uw Windows XP computer aanwezige fonts. Bedenk echter dat een lettertype zich vaak het best op papier laat beoordelen. Daarvoor zijn ze uiteindelijk bedoeld. U kunt op de volgende manier een voorbeeld van een op uw Windows XP computer aanwezig lettertype afdrukken:

 

 

eoordeel het resultaat op papier en bepaal of het desbetreffende font voor uw doeleinden geschikt is. Zoek net zolang totdat u een of twee geschikte fonts hebt gevonden die ook goed bij elkaar passen. Kunt u niet iets van uw gading vinden, dan zit er niets anders op dan op zoek te gaan naar aanvullende lettertypen.

 

 

U krijgt dan te maken met een drietal technologieën voor het gebruik van fonts op de computer, te weten TrueType, PostScript en OpenType.

 

 

 

 

 

Als u op zoek gaat naar nieuwe lettertypen, dan is het verstandig eerst te kijken of u over lettertypen beschikt die u nog niet geïnstalleerd hebt. Er zijn tal van softwarepakketten die veel meer lettertypen op cd-rom hebben staan dan dat ze standaard installeren. Een goed voorbeeld is softwarefabrikant Corel. Op de cd-roms van Corel staan vaak vele honderden lettertypen. Zit ook daar niets van uw gading tussen, kijk dan op Internet. Op de volgende websites kunt u gratis honderden fonts downloaden: 1001 Free Fonts, Acid Fonts, CoolArchive, FontFreak, FontGarden, en Font Paradise. Zit ook daar niets bruikbaars tussen, dan zit er niets anders op dan een font aan te schaffen. U kunt daarvoor onder andere terecht bij de volgende websites: Adobe, Bitstream, BuyFonts, Fonts, Font Shop en MyFonts. De prijzen variëren van ongeveer honderd euro voor één professioneel font tot meer dan 10.000 euro voor een collectie als de OpenType-editie van Adobe Font Folio.

 

1. Kies Start >> Configuratiescherm >> Vormgeving en thema's.
2. Klik links op Lettertypen.
3. Kies Bestand >> Nieuw lettertype installeren.
4. Navigeer met behulp van dit dialoogvenster naar de map waar uw nieuwe lettertype staat en selecteer deze.
5. Laat het selectievakje Lettertypen naar de map Fonts kopiëren aan staan, zodat de lettertypen in deze map terecht komen.
6. Klik tot slot op OK het de lettertype te installeren.
   
   

Het is niet lastig om zelf een fraaie collectie lettertypen op te bouwen. Ze worden bij allerlei software meegeleverd of u kunt ze - al dan niet gratis - van Internet downloaden. Daarbij maakt het in Windows XP eigenlijk niet meer uit of het een TrueType-, PostScript- of een OpenType lettertype is. Dat was in oudere Windows versies een heel ander verhaal. Ondanks de beschikbaarheid van honderden of duizenden lettertypen adviseren wij u niet om er zoveel mogelijk te installeren of zelfs te gebruiken. Het laden van Windows en sommige applicaties duurt langer wanneer u veel lettertypen geïnstalleerd hebt.

 

Daarnaast is er het typografische aspect. Geen enkel document wordt beter door meer lettertypen te gebruiken. Een zorgvuldig gebruik van de juiste lettertypen zorgt er wel voor dat uw documenten er beter uitzien en uw organisatie professioneler overkomt. Tot slot nog een laatste tip: wanneer u een lettertype zakelijk wilt gebruiken, bijvoorbeeld in uw huisstijl, let er dan ook op dat het eurosymbool ondersteund wordt. Oudere fontprogramma's en gratis lettertypen ondersteunen de euro soms niet.