Door Dik Bijl, Enterprise Architect, Microsoft Nederland
We zijn aanbeland bij het vijfde artikel over SOA en langzaam maar zeker dichter bij de SOA-softwaretechnologie en bij de leveranciers van die technologie aangekomen. Het volgende artikel gaat in op wat Microsoft doet op gebied van SOA. Maar SOA en de producten rond dat thema moeten niet in een vacuüm gezien worden. Daarom wordt in dit artikel even uitgezoomd en komt het brede Microsoft-platform aan de orde. Het Microsoft-platform komt echter niet uit de lucht vallen en is de resultante van de visie, missie en strategieën van Microsoft voor de (groot)zakelijke markt. Vandaar dat ik die eerst zal bespreken.
Missie
Het officiële missie-statement van Microsoft is om “Mensen en bedrijven over de hele wereld hun volledige potentieel te laten verwezenlijken”. De missie is breed geformuleerd en dat hoort ook zo, want een missie moet je niet om het jaar veranderen. Microsoft is een bedrijf dat software levert en vindt dat ICT een belangrijk middel is om mensen en bedrijven te ondersteunen bij het verwezenlijken van hun idealen en/of doelstellingen.
De technologische ontwikkeling op gebied van hardware en (tele)communicatie blijft onverminderd voortgaan in het tempo van de ‘wet van Moore' (dat wil zeggen elke 18 maanden een verdubbeling in capaciteit tegen dezelfde kosten). Hardware en telecommunicatie zijn belangrijk, maar zonder software, zonder toepassingen zijn ze nutteloos.
Microsoft ontwikkelt en levert software en wil dat op de best mogelijke wijze doen tegen de laagst mogelijke kosten en wil dat steeds beter doen, maximaal gebruikmakend van de voortschrijdende technologische ontwikkelingen. Vandaar dat Microsoft ongeveer 7 miljard dollar per jaar in R&D stopt; dat is ongeveer 20 procent van onze omzet. Vandaar ook dat Microsoft zo vaak met nieuwe producten of nieuwe versies van producten komt. Je kunt zeggen dat overal waar software (op) draait, Microsoft een belangrijke en zelfs doorslaggevende rol wil spelen: dat geldt zowel voor de (groot)zakelijke als voor de consumentenmarkt.
Ik krijg nog wel eens de vraag van mijn meer sceptische relaties: “Hoe kan ik een bedrijf dat in videogames doet nou serieus nemen?”. Het antwoord is in lijn met de missie en de overall software strategie. Videogaming is een heel serieuze software-business dat gebruik maakt van steeds geavanceerder hardwaretechnologie, waar veel mensen plezier aan beleven en DUS is het belangrijk voor Microsoft; want wij doen in software.
Het kwartet: visie, missie, strategie, product
Visie, missie en strategie worden nogal eens door elkaar gehaald en verschillende mensen verstaan er verschillende dingen onder. Ik zie het zo (niet noodzakelijkerwijs de enig juiste manier, maar ik hoop dat u mijn redenering kunt volgen).
Je hebt een visie, een gezichtspunt op de wereld en waar het naar toe gaat met die wereld. Binnen die visie ontwikkel je een missie: wat wordt jouw rol in die visie. De strategieën zijn vervolgens de lange termijn activiteiten die je ontplooit om die missie te volvoeren.
Microsoft's visie is: alsmaar voortschrijdende technologische ontwikkeling, het grote belang van technologie in de verdere ontwikkeling van mens en maatschappij en een wereld die steeds meer ‘connected' wordt: iedereen kan overal op elk moment met ieder ander in contact komen.
Onze missie: software ontwikkelen en leveren om de hardwaretechnologie te laten gebruiken zodat mensen en bedrijven tot verwezenlijking van hun doelen komen. De producten tenslotte zijn het gevolg van die strategieën en omdat de technologische ontwikkeling voortgaat, komen er ook steeds nieuwe (versies van) producten.
Strategieën
Microsoft heeft een drietal hoofdstrategieën en twee aanvullende strategieën ontwikkeld die de missie ondersteunen. Ik laat die in de komende paragrafen de revue passeren. Voor alle strategieën geldt dat ze een langetermijnfocus hebben: 10 jaar of langer. Op gezette tijden komen uit die strategieën producten rollen die je het beste kunt zien als een tijdelijk bevroren stand van een in principe continue technologische ontwikkeling. Vaak worden meerdere van die producten optimaal op elkaar afgestemd en verschijnen vrijwel tegelijkertijd of vlak na elkaar. In dat geval spreken we over ‘waves' van technologie.
Eind 2005 kwamen .NET Framework 2.0, Visual Studio 2005 en SQL Server 2005 op de markt. Eind 2006 kwamen daar Windows Vista, 2007 Office system en Exchange Server 2007 bij.
Met welke (versie van een) product Microsoft ook op de markt komt, er is altijd een nieuwere versie in de maak en vaak wordt dan ook gewerkt aan de prototypes van een nog nieuwere versie. Om een voorbeeld te geven: 2007 Office system is de huidige versie van Office en heeft versienummer 12. Voor Office 13 zijn nu researchers bezig met het bedenken en ontwikkelen van prototypen
Connected Systems
In een connected wereld moeten allereerst de mensen, bedrijven, systemen en apparaten (‘devices') ook echt met elkaar gekoppeld worden: dat is een basisbehoefte, net als voedsel en warmte (kleding/dak boven je hoofd) voor de mens de allereerste levensbehoefte vormt. Daarbij gaat het niet alleen om fysieke - bedrade of draadloze - koppelingen, maar ook om koppelingen op hogere niveaus: de protocollen en de syntax. Uiteindelijk gaat het om de semantiek: apparaten, applicaties en mensen moeten niet alleen gekoppeld zijn, maar ook elkaar ‘begrijpen'.
De strategie van connected systems is door Microsoft onder die naam in 2004 gelanceerd, maar is in feite een voortzetting van wat Microsoft voorheen de .NET-strategie noemde. Deze hernoemde strategie speelt vanaf ongeveer 1999 toen Microsoft CEO Steve Ballmer het begrip ‘software as a service' lanceerde, waarna Microsoft in 2000 het .NET Framework lanceerde. Het onderwerp van deze reeks van artikelen - SOA - past naadloos binnen deze strategie.
Trustworthy Computing
Als het fundament van connected systems gelegd is, dan is het daarvan veilig en betrouwbaar gebruik kunnen maken de volgende stap. Wat hebben we aan een connected wereld als mensen en bedrijven het gebruik ervan niet vertouwen?
Soms wordt wat al te gemakkelijk naar Microsoft gewezen als veroorzaker van heel veel van de problemen rondom beveiliging. De werkelijkheid is een stuk complexer. Beveiliging is een probleem van de gehele ICT-industrie (en eigenlijk is het een maatschappelijk probleem: waarom is beveiliging noodzakelijk?)
We zijn als ICT'ers nogal naïef geweest en hebben in eerste instantie alleen de voordelen van het koppelen van systemen gezien en de risico's en gevaren onderschat. Bij de inrichting van het IT-landschap was vooral oog voor functionaliteit - wat er allemaal kan - en was beveiliging meer een ‘afterthought'. Dat geldt net zo goed voor de hardware, als de software, als de inrichting en implementatie van het geheel. En nu zijn we met een inhaalslag bezig en wordt beveiliging meer en meer een fundamenteel ontwerpprincipe in de inrichting van het ICT-landschap.
Microsoft neemt de beveiliging van zijn software zeer serieus en heeft daartoe in februari 2002 een strategisch initiatief opgezet onder de noemer van ‘Trustworthy Computing'. Op dit moment wordt een groot deel van de jaarlijkse R&D-dollars gespendeerd aan het verbeteren van de veiligheid van onze eigen software, aan het verbeteren van procedures rond de veilige inrichting van onze software bij onze klanten en het up-to-date houden van die software, aan het trainen van mensen die met onze software werken, en aan het verbeteren van de communicatie rondom de beveiliging.
Overigens is beveiliging slechts een van de pijlers onder de strategie van Trustworthy Computing. Andere pijlers zijn privacy en betrouwbaarheid. Privacy heeft te maken met het beschermen van de individuele integriteit van mensen. Daaronder valt ook het ongewild lastigvallen van mensen.
Zo is ‘spam' een groot probleem in het emailverkeer. Door middel van een combinatie van technologie oplossingen en wet- en regelgeving wordt dit aangepakt. Betrouwbaarheid heeft te maken met het aanwezig en beschikbaar zijn van de systemen en daarop draaiende services en dat valt technisch te vertalen in een grotere schaalbaarheid en hogere beschikbaarheid van alle componenten van de connected systems
Tenslotte is ‘trust' ook een gevoel, een perceptie. Zelfs als alles is dichtgetimmerd en met kettingen afgesloten, dan nog kunnen mensen zich onveilig voelen. Dus niet alleen het daadwerkelijk veiliger maken van de ICT is van belang, ook het communiceren daarover.
Dynamic Systems Initiative (DSI)
Het grootste deel van de ICT-spending zit niet in het ontwikkelen van nieuwe en zelfs niet in het verbeteren van bestaande ‘capabilities', maar in het draaiende houden van de huidige ICT infrastructuur en applicaties. Het beheer van het ICT-landschap is te complex en er is teveel handmatig werk voor nodig.
Daarom lanceerde Microsoft in 2003 het ‘Dynamic Systems Initiative' (DSI). Opnieuw een strategisch initiatief met een reikwijdte van 10+ jaren en dat Microsoft niet alleen maar in samenspraak met zijn (hardware, ISV en SI) partners als ‘trekker' wil gaan uitvoeren. Het doel is een verregaande automatisering en vereenvoudiging van het ICT-beheer.
DSI moet leiden tot systemen - hardware servers met software services - die veel makkelijker te implementeren en te beheren zijn, die dynamisch kunnen reageren op de vraag naar de services (auto scaling & shrinking) en die zelf fouten kunnen opsporen, analyseren en oplossen - zonder tussenkomst van mensen: het ‘Dynamic Datacenter'.
Behalve oplossingen in een verbeterde beheertechnologie moet ook een perceptieverandering plaatsvinden gekoppeld aan een andere aanpak van het ontwerpen/modelleren van systemen. Traditioneel is de afstemming en communicatie tussen softwareontwikkelaars en ICT-beheerders problematisch. Het ‘over de schutting gooien' van net ontwikkelde of aangepaste systemen door softwareontwikkelaars en de ontoegankelijkheid en onwrikbaarheid van de ICT-beheerders leidt al jaren tot onderlinge frustraties en mede daardoor moeilijke implementatietrajecten.
Met ‘Design for Operations' probeert Microsoft in de aanpak van het modelleren van systemen veel eerder de ‘operational requirements' van de ICT-beheerders in te brengen in het systeemontwerp. Wat dus tot kwalitatief betere en snellere implementaties moet leiden.
DSI heeft al geleid tot producten die eerste stappen zetten op weg naar dat uiteindelijke doel, zoals Microsoft Operations Manager (MOM) 2005 en Visual Studio 2005.
Integratie
Naast deze drie hoofdstrategieën zijn er nog twee ondersteunende strategieën, waarbij het sleutelwoord ‘integratie' is. De strategie van ‘Integrated Innovation' is dat onze technologieën en producten optimaal op elkaar zijn afgestemd en dat het geheel meer is dan de som der delen. Dat blijkt niet alleen uit de gemeenschappelijke ontwerpcriteria voor de producten en het feit dat ze voortbouwen op het besturingssysteem en het .NET Framework, maar ook dat ze goed met elkaar samenwerken en op elkaar voortbouwen.
‘Seamless access' is er vooral op gericht de integratie tussen mens en machine te verbeteren door een naadloze (lees: eenvoudige, intuïtieve) toegang tot de technologie. Communiceerden wij 40 jaar terug nog via ponskaarten met computers, inmiddels zijn de grafische gebruikersinterface (GUI) en de muis gemeengoed geworden. Microsoft zoekt steeds naar verbeteringen van de GUI: om de besturing nog eenvoudiger te laten zijn en de gebruiker productiever.
Maar daarnaast onderzoekt Microsoft andere technologieën voor interfacing zoals spraak en ‘inkt'. Spreken en schrijven zijn voor de mens veel natuurlijker manieren van communiceren dan typen op een toetsenbord en klikken met een muis. De in 2002 gelanceerde Tablet PC is daar een voorbeeld van. Voor een ziekenhuisarts die een patiëntenronde maakt, een schade expert die een gecrashte auto onderzoekt of een vertegenwoordiger die zijn klanten langsgaat is het veel prettiger zijn bevindingen op te schrijven dan in te tikken.
Microsoft-platform
Het Microsoft-platform is de resultante van al die strategische initiatieven en bevat het complete, actuele productportfolio voor de (groot)zakelijke markt. De producten binnen dat portfolio zijn er eigenlijk allemaal op gericht om systemen met elkaar te verbinden (‘connected systems'), om zo veilig en betrouwbaar mogelijk te zijn (‘trustworthy computing'), zonder veel inspanning configureerbaar en beheerbaar (‘dynamic systems initiative') , goed met elkaar geïntegreerd (íntegrated innovation') en last but not least zo eenvoudig in het gebruik (‘seamless access').
Het platform is in voortdurende ontwikkeling: elk jaar komen er nieuwe (versies van) producten die de kwaliteit van het platform verbeteren, die het gemakkelijker in gebruik maken - afgezet tegen de toegenomen mogelijkheden en complexiteit van de ICT om ons heen: meer ‘connected', meer open, veiliger, betrouwbaarder - en die het goedkoper in gebruik maken (TCO) . En dat ontwikkelingsproces zal niet stoppen.
Ik laat in figuur 1 en figuur 2 het Microsoft-platform op twee verschillende manieren zien. Beide leggen andere accenten en perspectieven.
Figuur 1
Figuur 1 laat goed zien goed zien dat het Microsoft Windows-besturingssysteem en het Microsoft .NET Framework - de runtime omgeving voor de .NET componenten, services en applicaties - de basis van het Microsoft-platform vormen. De overige product(groep)en zijn er op gebaseerd en maken gebruik van de services die beide kernonderdelen bieden.
Microsoft Windows heeft een aantal varianten waarbij het geoptimaliseerd is voor de onderliggende hardware. Zo is er Windows CE voor embedded devices met een kleine footprint, Windows Mobile voor PDA's en smartphones, Windows XP voor tablets, laptops en pc-werkstations en Windows Server 2003 voor servers.
Binnen Windows Server 2003 zijn weer varianten voor kleine servers tot en met grote geclusterde 64-bits data center systemen. Figuur 2 laat goed zien dat Windows Server niet zomaar een kaal besturingssysteem is maar vele add-ons bevat naast het .NET Framework zoals SharePoint Services, Management services voor digital rights, een webserver (IIS), Identity Management & Directory Services zoals Active Directory, enzovoort. Al deze services zijn overigens optioneel: je kunt, maar hoeft er geen gebruik van te maken.
Figuur 2
Ook het .NET Framework voegt zich enigszins naar het onderliggende platform: voor kleine, mobiele devices is er het .NET compact Framework dat specifieke services voor mobiele apparaten heeft en compacter is dan zijn grote broer. Het .NET Framework is van belang voor SOA omdat het gebouwd is vanaf de grond als een framework voor XML en web services.
Een tweede schil in figuur 1 geeft het zicht op het Windows Server System en bevat alle serverproducten die qua bestemming zijn onderverdeeld in producten voor de operations (‘beheer') , voor het maken of integreren van applicaties en voor het ondersteunen van de informatiewerker. Zoals eerder betoogd sluiten deze serverproducten heel goed op elkaar aan. Figuur twee laat alle namen van de serverproducten zien.
De derde laag van figuur 1 maakt de oversteek van de server naar de client en geeft aan de linkerkant de ondersteunde devices en rechts de toepassingen. Microsoft Office behoeft geen introductie: het is de meest gebruikte toepassing ter wereld. Microsoft ontwikkelt Office (System) meer en meer in de richting van een geïntegreerd platform (van waaruit je heel gemakkelijk bij serverapplicaties komt) in plaats van een set van losse toepassingen. Microsoft Business Solutions bevat oplossingen - business applicaties - voor het midden en klein bedrijf en de Business Units van de allergrootste bedrijven; denk daarbij aan financiële applicaties, ERP systemen en niet te vergeten Microsoft CRM.
De vierde laag toont Microsoft Visual Studio dat zich meer en meer ontwikkelt van een IDE (Integrated Development Environment) tot een full blown ALM (Application Lifecycle Management) tool waarin het totale traject van ontwerp tot en met test en implementatie gedekt wordt inclusief een ondersteunende methododiek. Daarnaast wordt Visual Studio een ‘one stop' omgeving voor de programmering voor alle serverproducten zoals SharePoint web parts, BizTalk Orchestration, SQL Server-procedures en Office tools. De dit jaar op stapel staande Visual Studio 2005 maakt grote stappen op dit vlak.
Zo zijn in dit artikel heel in het kort alle belangrijke producten - geordend en beschreven vanuit de strategische initiatieven - aan bod gekomen. Over elk product kunnen en zijn ook boeken vol geschreven. Het volgende artikel beschrijft de voornaamste SOA-technologieën van Microsoft. | 
