Allemaal kennen we de controversiële term "Web 2.0", die uitgever, congresorganisator en internetgoeroe Tim O'Reilly in 2004 voor het eerst gebruikte. Tims beslissing om het maar simpelweg over 2.0 te hebben is achteraf heel logisch. Hij stond namelijk voor de lastige taak om een baanbrekende samenloop van uiteenlopende zaken uit te leggen.
Door Rob Creemers en Jaap Bloem
Om te beginnen kon de recombinering van softwarecomponenten, die decennia lang als concept tussen hemel en aarde had gezweefd, eindelijk praktisch worden ingezet. Daarbij kwam dat samenwerking, socialisering en personalisering als nooit tevoren konden floreren, dankzij het populaire internetplatform. En dat bij elkaar resulteerde in een forse stijging van de vraag naar en het aanbod van "mashup"-webtoepassingen.
"Hoe krijg ik dit allemaal in één keer over de bühne", moet Tim indertijd hebben gedacht. "Het makkelijkst waarschijnlijk door de ontwikkelingen met een simpel versienummer op één noemer te brengen." Aldus geschiedde. Web 2.0 werd geboren, omdat Tim O'Reilly verlegen zat om een didactische truc.
Web 2 rules!
Web 2.0 kreeg vleugels en werd een retorische klapper van jewelste. Maar toen de echte experts van het World Wide Web Consortium O'Reilly's versie-twee-claim op de snijtafel legden, bleek dat diens "Web 2.0" stoelt op features uit 1995 en de jaren daarna. Uitgaande van O'Reilly's versie-aanduiding werken we op dit moment aan de specs voor Web 4.0, zo rekende W3C-lid Steven Pemberton ons verleden jaar voor. Het probleem met simpele versienummers voor webontwikkelingen is natuurlijk dat er niet opeens een nieuwe doos met een volgend cijfer in de schappen staat, zoals we gewend zijn van softwarepakketten.
Het laat onverlet dat om te beginnen Web 2.0 ongekend populair is geworden, en daardoor de kwalificatie "2.0" als zodanig. Het stikt momenteel van de 2.0-benamingen, waaronder Journalism 2.0, Collaboration 2.0, Lifestyle 2.0, Maslow 2.0 en momenteel Enterprise 2.0. Dat laatste is bijvoorbeeld het onderwerp van IDC's European IT Forum 2007. Nog meer 2.0-smaken zijn te vinden op AllThingsWeb2.com, maar die lijst is absoluut niet compleet. Onder meer de "Victorinox Lifestyle 2.0 Titanium-Enhanced Auto Open and Close Umbrella" staat er niet bij. En Bubble 2.0 ook niet.
Dat we al die 2.0-aanduidingen momenteel op de meest uiteenlopende terreinen tegenkomen, laat zien dat web- en softwareontwikkelingen een norm zijn geworden voor hipheid en zinvolle functionaliteit. Kennelijk verdienen moderne webtoepassingen tegenwoordig die ereplaats vanwege de verdienstelijke manier waarop ze het leven verrijken.
Maar ICT dan . . . ?
Duidelijk is dat Tim O'Reilly heel wat heeft losgemaakt met zijn Web 2.0. Wat daarbij opvalt, is dat ICT lijkt te hebben afgedaan, althans als modieus begrip. Dat is niet van vandaag op morgen gekomen, want die trend zette tien jaar geleden al in. In 1996 introduceerde IBM de term "e-business"; het innovatiemagazine Business 2.0 startte een jaar later; en het lijvige "Web-Enabled Applications Programmed on the Net: How to Become a Web-Enabled Enterprise" was in 1997 een van de eerste handboeken voor weborganisaties in spe. Geen wonder dat onder dit webgeweld de oude en vertrouwde IT aan hipheid begon in te boeten. Niet voor niets werd in 1997 de C van communicatie toegevoegd (Tevenson, UK). ICT zou adequater zijn dan IT.
Drie jaar later zette Forrester Research voor het nieuwe millennium de toon met het rapport "The Death of IT" (Cameron, 1-1-2000: "The IT organization will disappear in successful eBusinesses"). Weer drie jaar later werd dit - zij het in iets ander verband - onderschreven door Nicholas Carr met zijn maxime "IT Doesn't Matter". Het betekende dat computertechnologie, die natuurlijk uiterst belangrijk blijft, na veertig jaar eindelijk zo'n beetje was uitgekristalliseerd. Dan rekenen we vanaf de opkomst van het echte programmeren in 1965. Het artikel "Programming Considered as a Human Activity" van onze beroemde landgenoot Edsger Dijkstra kunnen we beschouwen als "startnotitie" van de moderne IT.
De hipheid van IT en ICT is in het afgelopen decennium dus behoorlijk weggezakt en dat lijkt nu definitief zijn beslag te hebben gekregen. Vandaag de dag gaat alle aandacht vrijwel volledig uit naar de business- annex lifestyle-focus van Web 2.0 op met name sociale netwerken en (multi)media. Omdat webontwikkelingen een hoog ICT-gehalte hebben, rijst naar aanleiding van de hippe webperiodisering van Tim O'Reilly en de kritiek van het World Wide Web Consortium daarop, de vraag of een serieuze periodisering op basis van IT en ICT niet meer helderheid zou kunnen verschaffen. Dit omdat IT en ICT een veel langere historie hebben en ze, zoals gezegd, ten nauwste zijn verbonden met Web X.0.
The Coding Century
De uitdaging om vanaf "Programming Considered as a Human Activity" (1965) uiteindelijk honderd jaren in te delen aan de hand van IT en later ICT levert om te beginnen vier perioden op van ongeveer vijftien jaar. Ze lopen in elkaar over, omdat scherpe grenzen trekken in een continuüm nu eenmaal een contradictie is. In het kader van programmeren als typisch menselijke activiteit nemen we ook de integratie mee van ICTechnologie met nanotechnologie, biotechnnologie en neurotechnnologie. Al deze terreinen zijn compleet gecodeerd en met de computer te manipuleren.
De eerste twee perioden van de de Coding Century hebben betrekking op IT. Toen we programmeren nog onder de knie moesten krijgen, was IT nog niet uit de luiers: vandaar 0.0 als eerste periode-aanduiding. De IT-perioden 0.0 en 1.0 worden gevolgd door twee tijdvakken van ICT: 2.0 en 3.0. In zijn totaliteit worden deze eerste zestig jaar gekenmerkt door een afname van de groei van ICTechnologie. Die technologie raakte ingeburgerd en werd volwassen, zo rond 2008. Daardoor konden applicaties en intelligentie floreren: business intelligence, kunstmatige intelligentie, intelligent agents enzovoort.
Componentisering, recombinering, personalisering, socialisering en (multi)media-isering zorgen er in de 3.0-periode voor dat IT/ICT compleet van karakter verandert. Op dat punt bevinden we ons nu. De oorspronkelijke Information (& Communication) Technology komt in een fase, waarin ICTechnologie een gegeven is: onontbeerlijk om de boel te laten draaien, maar niet meer in het brandpunt van de belangstelling. ICT heeft zich tegenwoordig ontwikkeld tot Information, Communication & some form of "Tainment" (entertainment, infotainment, edutainment, enzovoort). Dat levert een zogeheten "Long Tail" van "hyper-ego's" op: een ongekende social-web-dynamiek waarin elk individu zakelijk en privé van zich kan laten horen via blogs, wiki's, filmpjes, Hyves, Myspace, LinkedIn enzovoort.
Het begin van die trend maken we nu dus mee. De uiteindelijke impact daarvan, gecombineerd met de volwassenheid van virtuele werelden als Second Life - op onze mobiel, de tv en pc-achtige platforms - zal naar verwachting nog voortduren tot 2025. Daarna zal de integratie van volwassen ICTechnologie met nano-, bio- en neurotechnologie, die zich al aandient sinds de jaren '90, individualiteit en bewustzijn blijvend veranderen. Scène 6 uit de film "Waking Life" geeft deze uiteindelijke consequentie goed weer.
Van kuddedier naar een complex nieuw ‘ik'
De volgende toekomstvisie, die volgt op de periode ICT 3.0, is gebaseerd op scène 6 uit de film "Waking Life". Daarin zet Eamonn Healy, hoogleraar Scheikunde in Austin, Texas, zijn ideeën uiteen over de op handen zijnde evolutie-revolutie. Kunstmatige intelligentie en moleculaire biologie zullen samengaan op basis van neurotechnologie. Dat zal, zoals de titel van de film zegt, na de afgelopen eerste paar miljard jaar, het leven op aarde pas echt doen ontwaken: onsterfelijkheid wordt een doodnormaal begrip.
|
"Om iets zinnigs te kunnen zeggen over hoogtepunten in de ontwikkeling van de mensheid moeten we onze interactie met de omgeving onder de loep nemen. Vanaf de oertijd tot heden gaat het dan voornamelijk over de ontwikkeling van populaties, niet van het individu. Maar daar gaat nu verandering in komen.
Versnelling en verandering
Twee miljard jaar geleden ontstond het eerste leven en zes miljoen jaar terug ontwikkelden zich de eerste mensachtigen. Homo sapiens is honderdduizend jaar op aarde en tienduizend jaar geleden gingen we het land bewerken. De moderne wetenschap bestaat nu zo'n vierhonderd jaar en de industriële revolutie ging rond 1850 van start. Steeds versnelt de evolutie dus, en als we dat doortrekken, is de conclusie dat de huidige generatie mensen fenomenale veranderingen zal meemaken.
Digitaal en analoog
De basis van onze volgende evolutiefase is het samensmelten van digitale en analoge informatie, zeg maar: van kunstmatige intelligentie en moleculaire biologie. De neurotechnologie is daartussen de verbindende schakel. Kijkend naar de evolutie tot nog toe zou je zeggen dat één van beide dominant zal worden en dat de ander verdwijnt. Maar we zullen iets compleet nieuws zien, namelijk dat digitaal en analoog harmonisch in elkaar opgaan met het individu als basis.
Daarmee ontwikkelt zich de evolutie van een proces waarin populaties centraal staan - want ondanks alle emancipatie is het individu vandaag de dag nog steeds voornamelijk deel van een kudde - tot een proces waarin voor het eerst de individuele mens principieel naar voren treedt.
Identiteiten en onsterfelijkheid
Door de combinatie van kunstmatige intelligentie en moleculaire structuren krijgt de digitaal-analoge nieuwe mens een radicaal andere individualiteit en bewustzijn. Is de machinerie eenmaal op gang, dan zullen het intellect en de capaciteiten van elk individu in sneltreinvaart toenemen. Bovendien ligt de ontwikkeling van afgeleide identiteiten, deelidentiteiten en gerecombineerde identiteiten - deels belichaamd, deels puur digitaal - voor de hand. We zullen niet langer worden beperkt door tijd en ruimte, en de notie van onsterfelijkheid wordt doodnormaal." |
Weer met beide benen op de grond
Hierboven hebben we vanaf 1965 uitgezoomd naar het eeuwperspectief van de Coding Century. Tot besluit zoomen we terug naar de eerste zestig jaar. Daarin krijgen IT en ICT gestalte, om uiteindelijk in de laatste fase van 15 jaar volledig van karakter te veranderen. Information & Communication Technology "muteert" tot Information, Communication and some form of "Tainment". In feite is dit de multimediale social-web-gebaseerde voortzetting van het bekende ICE, wat staat voor Information, Communication & Entertainment. Van deze ontwikkeling maken we met Web 2.0 nu het prille begin mee.
|