Veel op het eerste gezicht onwaarschijnlijke toekomstvisies worden uiteindelijk toch werkelijkheid. Soms pas na decennia of ettelijke eeuwen. Een mooi gemiddelde van 104 jaar is de maanreis die Jules Verne beschreef. Opmerkelijkerwijs begon die in Florida en eindigde in de Stille Oceaan. Er waren drie man aan boord, en de kosten - de dollar van 1865 omrekenend in die van 1969 - kwamen ruwweg overeen met de kosten van de Apollo 11-trip.
Door Rob Creemers en Jaap Bloem
Op dit moment maken de neurotechnologie en aanverwante terreinen een opmerkelijke inhaalslag en is de publiciteit eromheen in een ware stroomversnelling gekomen. De 'IEEE Transactions on Pattern Analysis and Machine Intelligence' bracht in maart 2007 een heel artikel over de manier waarop onze hersenen straatbeelden herkennen, gesimuleerd in een computeromgeving. De uitkomst is een algemeen raamwerk waarvoor de biologie een inspiratiebron is geweest, want het nieuwe systeem volgt de structuur van de visuele hersenschors.
Deze stap voorwaarts past in het zogeheten Blue Brain Project, dat wordt uitgevoerd in het Zwitserse Lausanne. Blue Brain is de eerste serieuze poging om het brein van zoogdieren biologisch accuraat na te bouwen. Eind vorig jaar kon men een simulatie laten zien van onze hersenen op celniveau. De wetenschap is nu in staat om 'in de computer' kunstmatig neuronen met elkaar te verbinden door dertig miljoen synapsen op hun plek te zetten binnen de drie dimensies. Op die manier is men er al in geslaagd de corticale kolommen op te bouwen, die de basis zijn van onze hersenen.
Straatbeelden herkennen en breinimitatie in computeromgevingen met de biologie als voorbeeld is op zich al prachtig en onvoorstelbaar knap, maar het mooie is dat dit weer naadloos aansluit bij MyLifeBits (Engelstalig), een onderzoeksproject dat wordt uitgevoerd bij Microsoft. MyLifeBits startte eigenlijk al in 1998, toen Gordon Bell besloot om zich te ontdoen van zijn immense stapels papier: artikelen, boeken, kaarten, brieven, memo's, posters en foto's. Eenmaal bezig besloot Bell om ook zijn films, video's van zijn lezingen en zijn bandopnamen te digitaliseren. Een assistent heeft een paar jaar moeten doorpezen om de klus te klaren. Bells elektronische archief is tegenwoordig veel makkelijker te onderhouden, omdat de meeste documenten, films en foto's toch al digitaal zijn.
Toen alles was ingescand, merkte Gordon Bell dat zijn informatieschat niet goed kon worden ontsloten met de software die op dat moment voorhanden was. Het was 2001 en door deze domper kwam MyLifeBits pas goed op stoom. Full-text zoeken werd geïmplementeerd en metadata werden toegevoegd aan elk stukje informatie. Momenteel registreert het systeem telefoongesprekken en instant messages, net als radio- en tv-programma's, en elke webpagina die Bell bezoekt. Ook de bestanden die hij opent, de muziek die hij aanklikt en de zoekopdrachten die hij geeft worden bijgehouden. Bovendien houdt MyLifeBits via GPS doorlopend in de gaten waar Bell zich bevindt, en koppelt het die gegevens aan de foto's die hij neemt. De SenseCam die Bell draagt, maakt automatisch een foto op basis van nieuwe informatie die het ding via sensoren ontvangt.
Wetenschappelijk is aangetoond dat dit alles een betere geheugensteun is dan bijvoorbeeld elke avond een dagboek bijhouden. Na zes jaar is Gordon Bells persoonlijke digitale archief uitgegroeid tot 300 duizend databaserecords met een totale omvang van 150 GB. 60 GB daarvan is film, 25 GB is fotomateriaal en 25 GB is audio, waarvan 18 GB muziek. De resterende 40 GB bevat 100.000 webpagina's, 100.000 e-mails, 15.000 teksten, 2.000 diapresentaties, enzovoort.
In de toekomst zullen dergelijke systemen onmisbaar zijn. Niet alleen vanwege de praktische voordelen bij contacten in het werkzame leven, maar met name ook omdat MyLifeBits bijvoorbeeld makkelijk de drie miljard hartslagen kan registreren die er in een mensenleven wegtikken, andere vitale gegevens over iemands gezondheid kan vastleggen, en eventuele veranderingen vroegtijdig kan herkennen. Over twintig jaar kopen we voor een paar honderd euro 250 terabytegeheugen. Dat is genoeg voor tienduizenden uren video en tientallen miljoenen foto's gedurende een honderdjarig mensenleven.
De toekomstvisie van Vannevar Bush, van driekwart eeuw geleden, zal dus naar verwachting binnen honderd jaar operationeel kunnen zijn. Wat dan waarschijnlijk nog open staat, zijn de ethisch-juridische- en beveiligingskwesties die onlosmakelijk zijn verbonden met deze verregaande manier van grotendeels geautomatiseerde tracking en tracing via sensoren, patroonherkenning en hyperlinks. Zeker wanneer we ervan uitgaan dat het menselijke brein tegen die tijd online is, te hacken en te herprogrammeren. | 
