Hulpmiddelen voor de nieuwe spelling

Wie gewend was te schrijven volgens het Groene Boekje staat een verrassing te wachten. Duizenden woorden uit het bekende Groene Boekje uit 1995 worden in de nieuwe editie anders gespeld. Het lijkt wel alsof de taalwetenschappers elke 10 jaar iets nieuws verzinnen. Zo is de 'c' in een aantal woorden weer terug: halffabrikaat wordt halffabricaat. In sommige samenstellingen wijzigt het hoofdlettergebruik, zoals BTW-tarief naar btw-tarief. Ook de regels voor koppeltekens zijn even wennen. Privé-auto wordt privéauto, maar meesterkok wordt weer meester-kok.

 

Een andere regel is die waarbij gangbare Franse woorden hun accenttekens verliezen. Avondappèl wordt dan avondappel. Dat zal voor enige verwarring zorgen: een appel die je 's avonds kunt consumeren? Het hoofdlettergebruik kent ook aardig wat nieuwe regels. Zo wordt Dolle Mina nu dolle mina, maar kerstman wordt Kerstman en Neanderthaler wordt neanderthaler. Kunt u het nog volgen? Op de website Woordenlijst Nederlandse Taal kunt u de complete woordenlijst vinden, alsmede een leidraad voor de nieuwe spelling.

 

 

 

Polderland Language & Speech Technology heeft verschillende schrijfhulpmiddelen voor de nieuwe spelling ontwikkeld waaronder een apart programma onder de naam Omspeller. Het doel van dit programma is het aanpassen van bestaande teksten aan de nieuwe spelling. U kunt een volledig document of zelfs een map met tekstdocumenten openen in de Omspeller. Deze zoekt alle bekende woorden op in een nieuwe woordenlijst en genereert een complete 'omgespelde' tekst. De Omspeller werkt met HTML-, XML-, TXT- en Microsoft Word-documenten.

 

 

 

De Omspeller installeert zich in het menu Start in een eigen map en bovendien op het Bureaublad. U kunt het programma dus altijd gemakkelijk starten. Na de start verschijnt een eenvoudige interface. Alles gebeurt in één venster. De menubalk kent alleen een menu Bestand >> Sluiten om het programma te sluiten en een optie om de helpschermen te benaderen. U ziet een drietal tekstvakken van één regel. Het bovenste tekstvak heet Selecteer bestand(en) of map. Klik hier op de knop Bestand om één of meer bestanden om te laten zetten naar de nieuwe spelling. Met behulp van een standaard Windows-dialoogvenster kunt u naar de gewenste bestanden navigeren. Selecteer één bestand als u dit wilt omspellen.

 

Wilt u meerdere bestanden tegelijk laten omspellen, selecteer deze dan op de in Windows gebruikelijke manier. Houd bijvoorbeeld de Ctrl-toets ingedrukt en klik op de bestanden die u wilt laden. Klik dan op de knop Openen. Het eerste tekstvak is nu gevuld met de paden en bestandsnamen van alle geselecteerde bestanden. Wilt u een hele map laten omspellen, gebruik dan in plaats van de knop Bestand de knop Map. Met behulp van de selectievakjes kunt u aangeven welke documenttypen moeten worden omgezet. Standaard zijn dat alle ondersteunde documenttypen.

 

In het tekstvak Locatie omgespelde bestanden moet u de plaats invullen waar de geconverteerde bestanden terecht moeten komen. Dit zijn dezelfde bestanden als de invoerbestanden, maar dan voorzien van gecorrigeerde woorden. Het is de bedoeling deze bestanden eerst in een aparte map op te slaan en ze na het omspellen goed door te nemen. Pas daarna kunt u ze kopiëren naar de oorspronkelijke locatie, waarbij de originelen worden overschreven.

 

U kunt handmatig een pad invoeren of de knop Bladeren gebruiken om een map aan te wijzen. Bij Locatie logbestanden voert u het pad in waar de logbestanden worden opgeslagen. In deze tekstbestandjes wordt vermeld welke wijzigingen zijn aangebracht. Het programma vermeldt ook welke wijzigingen niet zijn doorgevoerd. Dit betreft over het algemeen woorden waarbij de Omspeller twijfels heeft over de betekenis of de schrijfwijze. Soms zijn meerdere schrijfwijzen toegestaan.

 

Door op de knop Start omspellen te klikken wordt de bewerking gestart. In een voortgangsvenster ziet u hoe vlot het omspellen gaat. Dat is over het algemeen héél vlot. Alleen bij mappen vol tekstbestanden zult u de indicator langzaam van links naar rechts zien bewegen. Na de bewerking zal in het grote tekstvak onderaan het logboek getoond worden. Dit geeft aan hoeveel bestanden verwerkt zijn en welke wijzigingen in elk bestand zijn aangebracht. Daarnaast zijn in de map voor de Locatie logbestanden diverse bestandjes gezet: één totaalbestand met alle wijzigingen en losse bestanden voor elk geconverteerd document.

 

Als u voor nieuwe Office-documenten wilt dat de spellingcontrolemodule de nieuwe spelling gebruikt, kunt u de nieuwe update installeren voor de spellingcontrole. Deze is geschikt voor Office XP en 2003. Voor oudere versies van Microsoft Office (Office 97 en Office 2000) kunt u terecht bij Polderland.

 

 

 

 

Het oude Groene Boekje uit 1995 is vervangen door een nieuw exemplaar. De spellingregels hierin dienen 1 augustus 2006 gebruikt te worden bij onderwijsinstellingen en overheidsinstanties. Wanneer u bij een organisatie werkt die onderwijs of overheid als klant heeft zult u waarschijnlijk ook met de nieuwe spellingregels willen werken.

 

De Omspeller is dan een uitstekend hulpmiddel om bestaande teksten om te zetten naar de nieuwe spelling. Het programma kost 350 euro voor bedrijven met minder dan 100 medewerkers en 750 euro voor bedrijven met meer dan 100 medewerkers. De prijsstelling voor onderwijsinstellingen is op aanvraag beschikbaar.

 

 

Tot slot nog een tip: hebt u niet zoveel documenten om te zetten, breng dan een bezoek aan de Omspeller van de Nederlandse Taalunie. Hier kunt u online zinnen en alinea's omzetten naar de nieuwe spelling.