Codecs

Wellicht kent u het probleem: u heeft op het internet een mooie filmtrailer of movie gevonden maar u ziet alleen een zwart scherm. Daar is een verklaring voor. Zonder de nodige extra voorzieningen is Windows XP namelijk niet in staat om zo maar elke dvd, movie of mp3 af te spelen. Liever gezegd: de meeste media-players - waaronder Windows Media Player - zijn niet voorzien van alle codecs om elk type audio- of filmformaat te kunnen afspelen.

 

Om dit probleem op te lossen kunt u op het internet een zogenaamd codec-pakket downloaden en installeren, dat het in principe mogelijk maakt om de meest exotische film- en audiobestanden af te spelen. Er zijn echter heel veel verschillende soorten audio- en vooral filmformaten, die allen om een eigen type codecs vragen. Om inzicht te krijgen in deze ondoorzichtige brei aan codecs kunt u in dit artikel kennis nemen van de belangrijkste begrippen rondom codecs. Tevens leert u enkele handige utilities kennen.

 

Allereerst gaan we kijken wat een codec is. Een codec is een soort vertaler van film of audiobestanden. De codec kan het betreffende bestand enCODeren en/of DECoderen, ook wel comprimeren (inpakken) of decomprimeren (uitpakken). De codec doet dit met behulp van software of hardware, al naar gelang het apparaat dat u gebruikt. Op de pc worden software-codecs voor audio en video gebruikt.

 

Een voorbeeld is een MP3 bestand. Wanneer u zo'n muziekbestand afspeelt op de pc, dan moet de MP3 codec de gecomprimeerde MP3 gegevens vertalen, opdat er een bruikbaar bestand ontstaat dat uw geluidskaart kan afspelen. Zo werkt het ook bij video, hoewel bij video twéé codecs aan de slag moeten: een voor het geluid en een voor het beeld.

 

Het gebruik van codecs is in principe simpel en in wezen lijkt het een goed doordacht systeem. Het grote nadeel is echter de enorme hoeveelheid verschillende codecs die er zijn en die u voor de weergave van een bepaald bestand nodig kunt hebben. Maar welke codec(s) hebt u precies nodig? Soms hoort u wel geluid, maar ziet u geen beeld: dan is de audio codec wel in orde, terwijl de video codec ontbreekt. Dat lijkt des te vreemder, als het een MPEG-videobestand betreft, terwijl een andere film, ook een MPEG-video, wel bekeken kon worden. Voor gebruikers is dat verwarrend.

 

Dat is ook de reden waarom er zoveel problemen zijn met codecs. Nog een voorbeeld: Een AC3 geluidsspoor kan zes surround kanalen hebben (links voor, rechts voor, midden voor, subwoofer, links achter en rechts achter). In principe zijn dit vijf sporen, want de subwoofer kent geen apart spoor. Een probleem ontstaat wanneer een programma standaard slechts twee audiokanalen ondersteunt (bijvoorbeeld TMPGEnc). Het gevolg is dat u geen geluid hoort.

 

Een ander probleem is dat van de 'groene film'. Het doet zich voor bij de weergave van MPEG4 bestanden. Wanneer een film gecodeerd is met codec x (bijvoorbeeld XviD) en u probeert deze weer te geven met een codec y (bijvoorbeeld DivX), dan krijgt u een film te zien in de kleur groen. Of u ziet alleen een groen blokje op het scherm of een wegsmeltend beeld.

 

Bekende codecs uit het dagelijkse computergebruik zijn GSM, MPEG-1, MPEG-2 en MP3. Specifieke media codecs voor streaming videos zijn Windows Media, Windows Media, MPEG-4 (opgevolgd door H.264 voor HDVideo) en AAC. Op het internet worden door veel uitwisseldiensten de MP3 en OGG codec gebruikt voor audio en DivX voor video.

 

In het algemeen geldt dat streaming media 'lossy' zijn. Dat wil zeggen dat ze geluids- en beeldinformatie weggooien om op die manier de bestanden zo klein mogelijk te maken. Zo kunnen ze snel via het internet verspreid worden. De kwaliteit van een bestand dat voorzien is van een codec is sterk afhankelijk van de gebruikte hardware.

 

Indien de hardware voor rechtstreekse compressie snel genoeg is, zal het bestand vloeiend te bekijken of te beluisteren zijn. Is de hardware hiervoor niet geschikt dan verloopt het afspelen hortend en stotend, wat ten koste gaat van de kwaliteit van de weergave. In het algemeen is dit voor PC's geen probleem, omdat die over krachtige hardware beschikken, terwijl we in Nederland ook over voldoende bandbreedte op het internet beschikken.

 

Anders wordt het bij mobiele telefoons. Hierin zitten tragere processors, terwijl ook de mobiele internet-bandbreedte beperkt is. Om ook bij een kleine bandbreedte en lage rekenkracht te kunnen genieten van goed geluid en beeld gebruikt men speciale codecs. In het algemeen geldt: hoe hoger de bandbreedte, des te beter de kwaliteit. Zo zijn streaming codecs in te schalen van GSM (9,6 kbps) tot HDTV (4-10 Mbps).

 

Wanneer u een film wilt afspelen op de pc en het geluid en/of het beeld werkt niet, dan mist u de corresponderende codec. Hoe komt u er achter welke codec u nodig heeft? Daarvoor is een aantal tools te vinden op het internet. Programma's als Gspot en Movie-id onderzoeken het film- of geluidsbestand en geven informatie over welke structuur en codecs werden toegepast tijdens het encoderen. Vervolgens kunt u op het internet naar de benodigde codec gaan zoeken en deze installeren op uw systeem. Werkt het filmbestand dan nog niet naar behoren, dan kan het zijn dat codecs elkaar dwarszitten of dat er een codec defect is.

 

De drie genoemde tools kunnen er ook wel eens naast zitten. Wil een film bijvoorbeeld niet (foutloos) afspelen, hoewel er door de drie programma's wordt aangeven dat de juiste codec wel aanwezig is, dan kan het programma Sherlock uitkomst bieden.