Kim Komando

Reklamlara inanırsanız, her altı ayda bir yeni bir bilgisayar almanız gerekiyor demektir. Kuşkusuz bu doğru değil; iyi bir bilgisayarın dört yıla varan bir süre boyunca kullanılabilmesi gerekir.

Teknolojideki sürekli ilerleme, birçok kişide en az iki yılda bir bilgisayarını yenilemezse bir şeyler kaçıracağı gibi sıkıcı bir duygu uyandırıyor. Üstelik bugün PC'ler hiç olmadığı kadar uzun süre dayanacak şekilde üretiliyor. Gerçekten de, aynı bilgisayarla ne kadar zaman çalışılacağı konusunda karar verirken ikilemde kalınabilir. PC'ler daha düşük maliyetle daha yüksek hız ve güç sağlamak üzere sürekli yenileniyor.

Ancak belirli bir noktada, yani varolan bilgisayarınız ikinci hayatına (en iyisi yeniden dönüştürme işi yapanların güvenli ellerinde; güvenli atık için okumaya devam edin) başlamaya hazır hale geldiğinde, kesinlikle yenisine gereksiniminiz var demektir. Aşağıda, yeni bir PC için harekete geçme zamanının geldiğini gösteren üç işareti bulabilirsiniz.

	İPUCU: Yeni bir PC'ye yükseltiyorsanız, eskisinden nasıl kurtulacağınız konusunda dikkatli olun. Sabit diskte kişisel bilgilerinizi bırakırsanız kimlik bilgileriniz çalınabilir. Dosyaları silmek yeterli değildir. En azından, uzmanlar sabit diskinizi biçimlendirmeniz gerektiğini söylüyorlar. Bundan daha iyisi ise diskinizin üzerine yazmaktır; sabit diskinizi okunamaz duruma getiren ücretsiz programlar bulabilirsiniz.

1. Bilgisayarınız açılırken müzik çalıyor. Beethoven'ın "Für Elise" ve Disney'in "It's a Small, Small World" parçaları hoş melodilerdir. Bilgisayarınızı açtığınızda bu melodilerden birini duyarsanız, gevşemek veya melodiye katılmak isteyebilirsiniz. (Her şey bir yana, punk rock müzik zevki geliştiren bir bilgisayarla çalışmak güç olabilir.) Ya da, bir virüsünüz olduğundan kuşkulanabilirsiniz.
   
   Her iki tahmin de yanlış olur.
   
   Bilgisayar size mikroişlemcinin veya mikroişlemci fanının arızalı olduğunu ya da şimdiden sizi terk ettiğini anlatmaya çalışıyordur. Ya da güç kaynağı voltajı tolerans dışına çıkmıştır veya kaynak talebi karşılayamıyordur.
   
   Müzik, bazı anakartlarda Temel Giriş/Çıkış Sistemi'nin (BIOS) yerleşik bir özelliğidir. Kibarca size ciddi bir sorununuz olduğunu haber verir. Başlangıçta birkaç nota duyuyorsanız büyük olasılıkla bir sorun yoktur. Ama düzenli olarak bir melodi dinliyorsanız, sorunla ilgilenmeniz gerekir.
   
   Ne yapabilirsiniz? Her durumda, sorunu tanılamak ve çözmek için yeterli bilgi ve zamanınız varsa makul bir maliyetle bundan kurtulabilirsiniz. Onarım için bir mağazaya gitmeyi de seçebilirsiniz. Bunu yaparsanız, en az 200 ABD Doları onarım ücretini göze almalısınız. İşçilik ucuz değildir.
   
   Sorunu yoksayabilir misiniz? Pek uzun sürmez. Isı bilgisayarların düşmanıdır. "Für Elise" dinlemekten keyif alıyor olsanız bile kısa bir süre içinde bilgisayar arızalanır.
   
   Yeni bilgisayarlara göz atmaya başlayın. Eski bir bilgisayarı onarmanın (özellikle faturası yüksek tutuyorsa) şöyle bir sorunu vardır: Bu, büyük olasılıkla yalnızca başlangıçtır. Yıllarca bellek, sabit disk sürücüsü, disket sürücüsü ve CD sürücüsü sorunlarıyla uğraştım. Başka şeyler de bozulur. Örnek vermek gerekirse...



2. Sabit disk sürücüsü gıcırdıyor ve zorlanıyor. Bilgisayarınızı başlattığınızda, kedi cıyaklamasına benzeyen kötü bir ses duyabilirsiniz. Öte yandan "C: sürücüsü bulunamadı" gibi bir ileti de alabilirsiniz. Bu sizin sabit disk sürücünüzdür. Acaba tüm verilerinizi yedeklemiş miydiniz?
   
   Bu ileti BIOS'ta sorun olduğunu gösteriyor olabilir. BIOS, şu yukarıda sözü edilen melodiyi çalan şeydi. Daha büyük olasılıkla, sabit disk sürücünüz, sizin verilerinizi de yanına alarak mezarına doğru sürünmeye başlamıştır. Windows'u başlatmaya yetecek hızda dönmüyordur ve belki de sürücü bileşenlerinden birinde yanlış giden bir şeyler vardır.
   
   Çoğunlukla bilgisayarı yeniden yükleyerek bu durumdan geçici olarak kurtulmanız mümkün olur. Ama sabit disk sürücünüzde arıza varsa oyalanmak istemezsiniz. Yedekleme için bir düzenlemeniz yoksa olmasını sağlayın, hem de hemen. Ağ üzerinde çalışıyorsanız verilerinizi başka bir bilgisayara gönderin. CD-RW'niz varsa verileri CD'ye yazın (başka çareniz yoksa dua edin!)
   
   Sorunun sabit disk sürücüsünde olduğundan eminseniz yenileri görece ucuzdur. Takması da fazla zor değildir ama biraz karmaşıktır. Bilgisayar mağazalarında en ucuzu 200 ABD Dolarına bulunabilir. Sabit disk sürücüsünün takılması ve verilerinizin buna aktarılması gerekir.
   
   BIOS'u düzeltmek büyük olasılıkla daha ucuza mal olacaktır. Flash işleminin uygulanması gerekebilir. Ne yazık ki, bu işi kolayca elinize yüzünüze bulaştırabilirsiniz; dolayısıyla bunun bir mağazada yapılması gerekir. 100 -150 ABD Dolarına mal olacaktır. Tekrarlıyorum, bu yalnızca bir başlangıç olabilir. Makinenizi iki yıl veya daha uzun süredir kullanıyorsanız, yeni bir bilgisayar almayı da düşünün.



3. Bilgisayarınız Windows XP'yi veya bazı yazılım uygulamalarını çalıştırmıyor. Dişe dokunur bir yükseltme yapmanın zamanı geldiğinde, bilgisayarınızın bunu kaldıramayacağını fark edebilirsiniz. Mikroişlemcisi fazla eski olabilir. Belki de belleğiniz yeterli değildir veya sabit disk sürücünüz fazla yavaştır. Bu, Windows XP'de veya oyunlar gibi yüksek performans gerektiren uygulamalarda sorun yaratabilir.
   
   Şimdi Windows XP'ye bir bakalım. Microsoft yıllardır arka arkaya çıkardığı Windows sistemlerini "heyecan verici", "eğlenceli" ve "kesinlikle gerekli" olarak tanıtıyor. İşletim sistemleri hiçbir zaman heyecan verici veya eğlenceli olmamıştır; bunlar marangoz alet çantasının dijital eşdeğeridir. Yükseltmelerin de kesinlikle gerekli olduğu durumlar pek nadirdir.
   
   Ancak, Windows XP güvenilirliği tamamıyla yeni bir düzeye çıkarıyor. Windows Me veya Windows 98 kullanıyorsanız, Windows XP'nin gerekli olduğunu düşünüyorum. Bu işletim sistemleri DOS tabanlıdır ve sistem hatalarına XP'den çok daha fazla eğilimlidir. Yükseltmeyi düşünüyorsanız, sizi bu yönde cesaretlendirebilirim.
   
   Öte yandan Windows XP için daha güçlü bir mikroişlemci ve ek bellek gerekir. Donanımın bazı parçaları XP'de çalışmayacaktır. Bilgisayarınızın uyumluluğunu denetlemek için Microsoft Yükseltme Yardımcısı'nı kullanabilirsiniz.
   
   Bilgisayarınız XP'yi çalıştıramıyorsa, yeni bir tane almayı düşünün. XP'de sistem hatalarıyla ne kadar az karşılaşacağınızı tahmin bile edemezsiniz. Bu, yeni çıkan programlar için de geçerli. Bunları gerçekten de istiyorsanız ve eski makinenizde çalışmıyorlarsa, yeni bir bilgisayar almayı düşünün.
   
   Windows 2000 kullanıyorsanız, Windows XP de Windows 2000'den geliştirildiğinden yükseltme o kadar gerekli değildir. Öte yandan XP, 2000'de çalışmayan birçok yaygın programı çalıştıracaktır. Bu sizin için önemliyse, XP'ye bir göz atın. Bilgisayarınızda 2000 çalışıyorsa XP de çalışabilir.

Eski PC'yi atma
Yeni bir bilgisayar satın alıyorsanız, eskisini bir şekilde elden çıkarmak zorundasınız. Bunların içinde zehirli malzemeler vardır, dolayısıyla bunları çöp kutusuna atmamanız gerekir. Aşağıda, atma konusunda birkaç fikir bulabilirsiniz ama önce yapmanız gereken bir işiniz var.

Sabit disk sürücüsündeki tüm verileri almalısınız. Symantec şirketinin Norton SystemWorks programı bilgileri silmeye yarayan Wipe Info adlı bir uygulama içerir. OnTrack firmasının DataEraser ürünü de Jetico firmasının BCWipe ürünü gibi benzer bir özellik sağlar. Internet'te daha birçok benzer uygulama vardır.

Komşularınıza veya dostlarınıza bilgisayar gerekip gerekmediğini sorun. (Ama unutmayın, bilgisayar arıza yaptığında yardım istemek için sürekli kapınıza gelebilirler.) Bir yardım kuruluşu veya okula verme yollarını araştırın. Birçoğunda bozuk bilgisayarı onarabilecek uzmanlar bulunur. Bazı yardım kuruluşları bilgisayarları yeniler ve gereksinimi olanlara verir.

Diğer bir seçenek de, yeni bilgisayarınızın üreticisine eskisini iade etmektir. Dell, eski ürünleri yenileriyle değiştiriyor. Ayrıca müşterilerine eski makinelerini satmaları, geri dönüşüme sokmaları veya yardım kuruluşuna bağışlamaları yönünde yardımcı da oluyor. Gateway de eskileri yenileriyle değiştirmeyi kabul ediyor. Hem IBM hem de HP geri dönüşüm seçeneği sunuyor. Apple, parçalarını geri dönüştürülebilir şekilde ürettiğini söylüyor.